شهادت رهبر مقاومت؛ پایان عصر استعمار با احیای ملیت و امت 

ابتدا به خاطره‌ای از سال‌های ۶۳ و ۶۴ در دانشگاه تهران و دیدار با مقام معظم رهبری بپردازم که در آن زمان رئیس‌جمهور بودند: ایشان در آن دیدار فرمودند زمانی از امام خمینی (ره) پرسیدم چه وقت به فکر انجام این انقلاب افتادید؟ امام در پاسخ به رحلت آیت‌الله العظمی بروجردی در اوایل دهه ۴۰ و عزاداری پیوسته و ۴۰‌روزه مردم اشاره کردند و فرمودند با مشاهده این اصرار مردم بر پاسداشت ایمان و مرجع تقلیدشان، متوجه ظرفیت عظیم این ملت شدم. 

تطبیق این رویداد با سوگواری‌های ادامه‌دار مردمی برای رهبر شهید مقاومت نشان می‌دهد سوخت اصلی حرکت‌های سیاسی بزرگ، همین ایمان، طاقت و صبر مردم است. 

در این باره تحلیل مرحوم مدرس از قیام تحریم تنباکو شایسته یادآوری است. همان‌طور که مدرس گفت حکم میرزای شیرازی جرقه‌ای بر انبار باروت ایمان مردم بود، پس اگر این ایمان نم بکشد، هزاران کاغذ و مرکب و هیچ جرقه‌ای اثر نخواهد داشت. 

بی‌گمان استخراج یک گفتمان سیاسی و انقلابی از دل ایمان مردم، تنها از عهده رهبران تیزهوش جریان‌های بیداری اسلامی برمی‌آید. 

همچنان که امام انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در پیام‌شان تأکید داشتند یکی از هنر‌های بزرگ و کمتر دیده‌شده رهبر شهید همانا هنر «تربیت و پرورش اجتماع از طریق ساخت افکار، روحیات و عواطف توده‌های عظیم مردم» است که به‌راستی مصداق همان ساخت ظرفیت مردمی است. 

پیروزی فرهنگ بر تفنگ 

جنگ روایت‌ها اهمیت والایی در دل جنگ ترکیبی کنونی دارد. امروز ابعاد نظامی و سیاسی، تنها بخشی از ماجراست و باید بتوانیم در جنگ روایت‌ها، گفتمان خود را زودتر از دشمن به کرسی بنشانیم و چشم‌انداز آینده را ترسیم کنیم. معتقدم پس از شهادت آقا، همه چیز چند قدم به پیش آمده است و تمام ارکان جامعه، از مردم تا مسئولان و نیرو‌های مسلح، حرکتی رو به جلو داشته‌اند. 

وجه غالب شخصیت رهبر شهید را می‌توان فرهنگی دانست، در انسان‌های ذوالابعاد معمولا یک بعد غلبه دارد. در ایشان ویژگی فرهنگ بر اقتصاد، سیاست و امور نظامی اشراف داشت. ریشه بحث‌هایی مانند اقتصاد مقاومتی و خودکفایی نظامی نیز در همین فرهنگ‌سازی است و تنها یک شخصیت فرهنگی می‌تواند در اقتصاد و نظامی‌گری چنین فرهنگی را خلق کند. 

روح پیام‌های چهلم شهادت ایشان نیز متمرکز بر همین گفتمان‌سازی توسط توده‌های مردم است. 

تولد ملت مقدس از اتحاد مقدس 

از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در اندیشه رهبر شهید تبلور داشت مفهوم «قداست» است. با مقایسه جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان درمی‌یابیم در جنگ ۱۲روزه رهبر شهید از تعبیر «اتحاد مقدس» استفاده کردند، اما امروز و در یک گام فراتر، با مفهوم «ملت مقدس» روبه‌رو هستیم. 

دلیل این ارتقا، ریخته شدن خون پیشوا و رهبر در میدان نبرد است. اتفاقی که با الهام از تاریخ اسلام و شهادت علنی حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در میدان، موج جدیدی از قداست و جوشش را در میان مردم ایجاد کرده است. 

این قداست صرفا دفاع از منافع ملی و استقلال در برابر تجاوز خارجی نیست بلکه به فرهنگ عمیق تشیع، امامت، نیابت امام زمان (عج) و تاریخ انبیا پیوند می‌خورد. 

با شهادت رهبر انقلاب، نهضت عمق تمدنی بی‌سابقه‌ای پیدا کرد. ضمن این‌که در این رخداد تاریخی به یک پدیده استثنایی نیز برمی‌خوریم با این توضیح که معمولا حرکت کشور‌ها به‌سمت ملی‌گرایی و استقلال باعث کمرنگ شدن ابعاد امتی و بین‌المللی می‌شود. همان‌طور که شخصیتی امتی، چون سیدجمال‌الدین اسدآبادی برای حفظ اعتبار خود میان ملل مسلمان از بیان صریح ملیتش پرهیز داشت. 

اما دستاورد شگرف بیداری و نهضت اسلامی با شهادت مقام معظم رهبری این بود که ابعاد ملی و امتی به‌طور همزمان پررنگ شدند و این نهضت چنان عمق تمدنی بی‌سابقه‌ای پیدا کرد که در ادوار گذشته، نظیر دوران مشروطه دیده نمی‌شد. 

همسویی «عرق ملی» و «آرمان امتی» 

درباره این مهم البته مصادیق روشنی از پیوند همزمان ابعاد ملی و امتی پس از شهادت رهبر مقاومت وجود دارد. 

همین که امروز شاهدیم توده‌های مردم، حتی کسانی که لزوما مذهبی نیستند یا ایرانیان خارج از کشور، با عرق ملی بسیار محترم و ارزشمندی برای دفاع از وطن به میدان آمده‌اند؛ ظرفیتی که در جنگ ۱۲روزه نیز وجود داشت، اما با این شدت و عمق آزاد نشد.